ماستیت چیست؟ اگر در این اواخر سینههای شما دچار قرمزی، التهاب، خارش و زخمهای دردناک شده است، شاید به این بیماری مبتلا شده باشید. اما از کجا مطمئن شویم که دچار بیماری هستیم یا تنها یک حساسیت ساده است؟ در این مقاله تمام نکات کلیدی درباره ماستیت سینه، علائم، دلایل ابتلا و انواع آن را به شما معرفی خواهیم کرد. اگر درمورد سلامتی سینههای خود دچار شک و نگرانی هستید، تا پایان این مقاله با ما همراه باشید و سوالات خود را به صورت آنلاین از متخصص بپرسید.
ماستیت چیست
ماستیت یا التهاب پستان یکی از شایعترین مشکلات پستان در زنان است که بیشتر در دوران شیردهی رخ میدهد. این بیماری در اثر التهاب بافت پستان به وجود میآید و معمولا با درد سینه، قرمزی، تورم و گاهی تب همراه است. ماستیت میتواند باعث ناراحتی قابل توجه در فرد شود و اگر درمان نشود، منجر به آبسه پستان یا عفونت شدید گردد.
در بیشتر موارد، ماستیت ناشی از عفونت باکتریایی است که از طریق ترکهای نوک سینه وارد مجاری شیری میشود. زنان شیرده به ویژه در هفتههای اول شیردهی، به دلیل تجمع شیر و آسیبهای پوستی، بیشتر در معرض خطر قرار دارند. درک دقیق علائم، علل و روشهای درمان ماستیت به زنان کمک میکند تا در مراحل اولیه بیماری اقدام کنند و از عوارض جدیتر جلوگیری نمایند. خوشبختانه، با مراقبت مناسب و درمان به موقع، بیشتر موارد ماستیت بدون نیاز به جراحی بهبود مییابد.
انواع ماستیت
ماستیت بر اساس علت و شرایط بیمار به چند نوع تقسیم میشود:
۱. ماستیت شیردهی
این نوع، شایعترین شکل ماستیت است و معمولا در چند هفته اول بعد از زایمان رخ میدهد. وقتی یکی از مجاری خروج شیر بسته شود یا شیر به خوبی تخلیه نشود، محیطی مناسب برای رشد باکتریها به وجود میآید و در پستان داغ، قرمز، متورم و دردناک میشود و گاهی مادر دچار تب و لرز میگردد.
درمان معمولا استراحت، کمپرس گرم، تخلیهی کامل پستان و مصرف داروی آنتی بیوتیک طبق نظر پزشک. ادامهی شیردهی نهتنها ضرر ندارد، بلکه باعث بهبود سریعتر نیز میشود.
۲. ماستیت غیر شیردهی
این نوع ماستیت، در زنانی که شیرده نیستند هم دیده میشود. گاهی حتی مردان هم ممکن است دچار آن شوند. علت آن معمولا عفونت اطراف مجاری شیر یا تجمع ترشحات درون آنهاست. در این حالت ممکن است در قسمت زیر نوک سینه یا اطراف آن، توده دردناک و قرمزی دیده شود و حتی ترشح چرکی از نوک پستان بیرون بیاید. این نوع ماستیت معمولا نیاز به درمان دارویی و در موارد خاص تخلیه چرک دارد اما اگر دارای توده باشد، از نوع توده خوش خیم پستان است.
۳. ماستیت مزمن
ماستیت مزمن زمانی اتفاق میافتد که التهاب پستان برای مدت طولانی ادامه پیدا کند یا بارها برگردد. در این وضعیت، بافت پستان ممکن است کمی سفت شود و پوست حالت کشیده پیدا کند. در این نوع ماستیت، همیشه عفونت وجود ندارد و ممکن است مربوط به ضعف سیستم ایمنی یا مشکلات هورمونی باشد. درمان آن معمولا طولانیتر است و پزشک بر اساس علت زمینهای، دارو یا روش مناسب را انتخاب میکند.
۴. ماستیت گرانولوماتوز
در این نوع از ماستیت، بدن به دلایلی که هنوز کاملا مشخص نیست، به بافت پستان خودش واکنش التهابی نشان میدهد. علائم آن ممکن است شبیه عفونت یا حتی سرطان التهابی پستان باشد، اما معمولا خوش خیم است. برای اطمینان، پزشک ممکن است نمونه برداری سینه (بیوپسی) انجام دهد. درمان با داروهای ضدالتهاب و گاهی داروهای کورتونی انجام میشود و در بیشتر موارد، با پیگیری مناسب، بهبود کامل حاصل میشود.
✨عدم رشد سینه دختران به چه علت است⁉️
علائم و نشانههای ماستیت
علائم ماستیت معمولا به طور ناگهانی ظاهر میشوندو گاهی ممکن است برخی از آنها با علائم سرطان سینه اشتباه گرفته شوند. مهمترین نشانهها عبارتاند از:
- درد و حساسیت شدید در یکی از پستانها
- قرمزی و گرمی در پوست پستان
- تورم موضعی
- تب، لرز و احساس خستگی
در موارد شدیدتر، ممکن است ترشح چرکی از نوک پستان وجود داشته باشد که نشانه تشکیل آبسه پستان است. برخی زنان ممکن است ماستیت را با احتقان طبیعی پستان در دوران شیردهی اشتباه بگیرند. تفاوت اصلی در این است که در ماستیت، علاوه بر درد و تورم، علائم عفونت سیستمیک مانند تب و بیحالی نیز وجود دارد. در صورت مشاهده این علائم، مراجعه سریع به پزشک ضروری است، زیرا تشخیص و درمان زودهنگام از پیشرفت بیماری جلوگیری میکند.
علل و عوامل خطر ماستیت
در ادامه، مهمترین دلایل و عوامل خطر را بهصورت ساده و کاربردی توضیح میدهیم:
🍼 تخلیه ناقص پستان در هنگام شیردهی
اگر شیر در پستان باقی بماند، فشار درون مجاری زیاد میشود و مجاری شیری بسته میشوند. این انسداد باعث میشود بخشی از شیر درون بافت گیر کند و بدن نسبت به آن واکنش التهابی نشان دهد. از طرفی، شیر باقی مانده میتواند زمینهی رشد باکتریها را فراهم کند و باعث عفونت و ماستیت شود. برای پیشگیری، باید شیردهی مرتب انجام شود و پستانها کاملا تخلیه شوند.
🩸 زخم یا ترک نوک سینه
نوک سینه ترک خورده راهی برای ورود باکتریهاست. این باکتریها از طریق زخم وارد بافت پستان میشوند و باعث عفونت میگردند. استفاده از کرمهای مرطوبکننده مخصوص، وضعیت صحیح شیردهی و تمیز نگه داشتن نوک سینه، خطر بروز ماستیت را به طور قابل توجهی کاهش میدهد.
🧬 ضعف سیستم ایمنی
بدن خسته و تحت فشار، سیستم ایمنی ضعیفتری دارد. در دوران پس از زایمان، مادران معمولا خواب کافی ندارند و همین مسئله مقاومت بدن در برابر عفونت را پایین میآورد. وقتی سیستم ایمنی ضعیف شود، بدن نمیتواند باکتریهای طبیعی پوست را کنترل کند و احتمال التهاب و ماستیت افزایش مییابد. استراحت و تغذیه مناسب برای حفظ سلامت پستان ضروری است.
👙 لباس زیر تنگ یا فشار روی پستان
سوتینهای تنگ یا وضعیتهای نادرست در شیردهی میتوانند مجاری شیر را فشرده کنند و باعث انسداد جریان شیر شوند. در این حالت، شیر پشت محل فشرده شده جمع میشود و التهاب ایجاد میکند. پوشیدن لباسهای راحت و اجتناب از فشار روی سینه از عوامل مهم پیشگیری است.
🌐همه چیز را درباره بیماری پاژه سینه بدانید‼️
تشخیص ماستیت
تشخیص ماستیت معمولا از طریق معاینه فیزیکی و بررسی علائم بالینی انجام میشود. پزشک با مشاهده قرمزی، گرمی و درد در پستان و پرسیدن از وضعیت شیردهی، معمولا به راحتی میتواند مشکل را تشخیص دهد. در موارد مشکوک یا عود کننده، ممکن است سونوگرافی پستان برای بررسی وجود آبسه انجام شود.
در صورت ترشح غیرطبیعی یا مشکوک، نمونه گیری از ترشحات جهت بررسی نوع باکتری انجام میشود تا آنتیبیوتیک مناسب انتخاب گردد. تشخیص دقیق توسط متخصص جراحی پستان اهمیت زیادی دارد تا موارد نادرتر مانند سرطان التهابی پستان از ماستیت افتراق داده شوند.
راه های ارتباطی با بهترین جراح پستان در تهران
دکـتــر مـریـم رضـــایـــی
فلوشیپ فوقتخصصی جراحی انکولوژی پستان
عضو هیئت علمی دانشگاه
بیش از ۱۰ سال تجربه کاری
📍 آدرس مطب
تهران، خیابان ملاصدرا، جنب پلیکلینیک بقیهالله (عج)،
ساختمان صدرا، پلاک ۲۰۰، طبقه دوم
☎️ تلفن تماس
۰۹۹۰۸۲۴۰۰۲۴
🕒 روزهای کاری
شنبه و دوشنبه، ساعت ۱۶ تا ۱۹
روشهای درمان ماستیت
درمان ماستیت بسته به شدت علائم متفاوت است.
در مراحل اولیه، درمانهای خانگی و حمایتی میتوانند بسیار موثر باشند:
درمان خانگی:
- استراحت کافی و نوشیدن مایعات زیاد
- استفاده از کمپرس گرم روی محل درد برای باز شدن مجاری
- ادامه شیردهی منظم (قطع شیردهی معمولا توصیه نمیشود)
- ماساژ ملایم پستان هنگام شیردهی برای تخلیه بهتر شیر
درمان دارویی:
در مواردی که عفونت باکتریایی تأیید شود، پزشک آنتی بیوتیکهایی مانند سفالکسین یا دیکلوگزاسیلین را تجویز میکند. در صورت آلرژی یا مقاومت باکتریها، از داروهای جایگزین استفاده میشود. برای کاهش التهاب و تب نیز از داروهای ضدالتهاب و تببر استفاده میگردد.
درمان جراحی:
اگر ماستیت درمان نشده منجر به آبسه پستان شود، پزشک ممکن است با برش کوچک و تخلیه چرک، بافت را ترمیم کند. پس از تخلیه آبسه، ادامه شیردهی معمولا بلامانع است. در تمام مراحل درمان، حمایت عاطفی از مادر، آموزش نحوه صحیح شیردهی و پیگیری توسط پزشک نقش حیاتی دارد.
پیشگیری از ماستیت
پیشگیری از ماستیت با رعایت چند نکته ساده ممکن است:
- قرار دادن نوزاد در موقعیت صحیح شیردهی
- تخلیه کامل پستان در هر نوبت
- اجتناب از فشار فیزیکی یا لباسهای تنگ
- رعایت بهداشت نوک سینهها
- استراحت کافی و تغذیه سالم برای تقویت سیستم ایمنی
با اجرای این اقدامات، خطر ابتلا به ماستیت به حداقل میرسد و دوران شیردهی برای مادر لذتبخشتر خواهد بود.
برای انواع مشکلات سینه مانند حس توده، تخلیه کیست پستان و … میتوانید به دکتر مریم رضایی، یکی از بهترین متخصصان جراحی سینه مراجعه نمایید. شما میتوانید از طریق لینک زیر نظرات مراجعین پزشک را مطالعه نمایید.
مشاهده پروفایل پزشک
عوارض عدم درمان ماستیت
بیتوجهی به ماستیت یا تاخیر در درمان آن میتواند عوارضی جدی به همراه داشته باشد. اگر التهاب و عفونت در مراحل اولیه کنترل نشود، ممکن است چرک در بافت پستان تجمع پیدا کند و آبسه پستان ایجاد شود؛ حالتی دردناک که معمولا نیاز به تخلیه توسط پزشک دارد. در صورت پیشرفت عفونت، احتمال سرایت آن به بافتهای اطراف یا حتی ورود میکروبها به جریان خون وجود دارد.
ماستیت درمان نشده همچنین ممکن است به بافت پستان آسیب بزند و باعث تغییر شکل، سفتی یا باقی ماندن جای زخم شود. در موارد مزمن، التهاب میتواند دوباره عود کند و فرد را با دورههای مکرر درد و تورم مواجه سازد. این مشکلات علاوه بر ناراحتی جسمی، از نظر روحی نیز تاثیر بگذارد و ممکن است باعث اضطراب، خستگی یا کاهش کیفیت زندگی شوند. درمان به موقع و پیگیری منظم پزشکی، بهترین راه برای جلوگیری از این عوارض و حفظ سلامت پستان است.
❓سوالات متداول بیماران درباره ماستیت
ماستیت به معنی التهاب و گاهی عفونت بافت پستان است. در بیشتر موارد با درمان ساده و به موقع بهبود مییابد و خطر جدی ندارد، اما اگر درمان نشود، ممکن است به آبسه یا عفونت گسترده تبدیل شود.
خیر. گرچه شایعترین نوع آن در دوران شیردهی دیده میشود، اما ماستیت ممکن است در زنان غیرشیرده و حتی در مردان نیز ایجاد شود، بهویژه در صورت وجود عفونت پوستی یا ضعف سیستم ایمنی.
بله، در بیشتر موارد ادامه شیردهی توصیه میشود، چون تخلیه مکرر پستان به بهبود سریعتر کمک میکند. فقط در صورت وجود آبسه یا دستور مستقیم پزشک، باید شیردهی موقتا متوقف شود.
با درمان مناسب، معمولا ظرف ۷ تا ۱۰ روز بهبود پیدا میکند. در موارد شدید یا تکرارشونده، ممکن است درمان کمی طولانیتر شود.
خیر، اما چون علائم آن شبیه برخی بیماریهای جدیتر است، لازم است هر مورد التهاب یا توده در پستان توسط پزشک بررسی شود تا تشخیص قطعی داده شود.
جمع بندی
ماستیت یک بیماری قابل درمان است که با تشخیص زودهنگام و مراقبت مناسب بهراحتی کنترل میشود. در صورت مشاهده علائم درد، تب یا قرمزی در پستان، به پزشک مراجعه کنید. رعایت بهداشت، وضعیت صحیح شیردهی و پیگیری درمان کامل، کلید حفظ سلامت پستان و ادامه شیردهی ایمن است.