غربالگری سرطان سینه یکی از مهمترین ابزارهای پزشکی برای تشخیص زودهنگام سرطان پستان است. این روش میتواند پیش از بروز علائم واضح بیماری، تودههای مشکوک را شناسایی کرده و شانس درمان موفق را به طرز چشمگیری افزایش دهد. در این مقاله هر آنچه باید درباره روشهای تشخیص سرطان سینه بدانید، از زبان متخصص جراحی پستان به شما خواهیم گفت. همچنین بخشی از مصاحبه دکتر مریم رضایی را درباره غربالگری سرطان پستان مشاهده کنید.
غربالگری سرطان سینه چیست و چرا اهمیت دارد؟
غربالگری سرطان سینه به مجموعهای از تستها و بررسیها گفته میشود که در افراد سالم، بدون علامت یا با علامتهای ساده بالینی انجام میشود تا بیماریهایی حوزه پستان مانند سرطان زودتر تشخیص داده شوند. روشهای تشخیص سرطان پستان با هدف یافتن زودهنگام تودههای پستانی انجام خواهد شد تا در صورت وجود سرطان، در مراحل اولیه درمان شروع گردد. در مراحل ابتدایی، سرطان معمولا بدون علامت است. به همین دلیل، بدون غربالگری، ممکن است بیماری تا مراحل پیشرفتهتری پیش برود درمانهای اولیه تبدیل به جراحی سرطان پستان شود.
در ادامه بخشی از مصاحبه دکتر مریم رضایی را درباره غربالگری سرطان پستان مشاهده خواهید کرد:
چه کسانی باید غربالگری سرطان سینه انجام دهند؟
زنان بالای ۴۰ سال:
برای اکثر زنان، توصیه میشود از سن ۴۰ سالگی هر ساله، یک بار ماموگرافی انجام دهند تا در صورت بروز تغییرات (توده سرطانی یا توده خوش خیم پستان)، سرطان در مراحل اولیه تشخیص داده شود.
زنان با سابقه خانوادگی سرطان پستان:
اگر یکی از نزدیکان درجه یک (مثل مادر، خواهر یا دختر) به این سرطان مبتلا شده باشد، وابستگان او باید به صورت جدی غربالگری سرطان سینه را طبق دستور پزشک انجام دهند.
حاملان جهش ژنتیکی BRCA1 یا BRCA2:
خطر ابتلا به سرطان پستان در زنانی با این جهشها بسیار بیشتر خواهد بود. در این گروه، علاوه بر ماموگرافی، استفاده از MRI پستان هم توصیه میشود و غربالگری معمولا از ۲۰ تا ۳۰ سالگی شروع خواهد شد.
سابقه پرتودرمانی قفسه سینه در سنین پایینتر:
زنانی که در دوران نوجوانی یا اوایل بزرگسالی پرتودرمانی در ناحیه قفسه سینه داشتهاند، احتمال ابتلا به سرطان پستان در آنها بیشتر خواهد بود و باید غربالگری را زودتر آغاز کنند.
روشهای اصلی غربالگری سرطان سینه
روشهای مختلفی برای غربالگری سرطان سینه وجود دارد. انتخاب روش بستگی به سن، وضعیت سلامت عمومی، تراکم بافت پستان و نظر پزشک خواهد داشت. در ادامه رایجترین روشها را معرفی میکنیم:
معاینه فیزیکی و خودآزمایی
ابتداییترین روش تشخیص سرطان سینه با معاینه بالینی و خود آزمایی است. بهتر است هر چند وقت یک بار با نوک انگشتان بافت سینه را در جات مختلف چک کنید. نوک سینهها را برای بررسی چرک یا خون فشار دهید.در صورت مشاهده هر یک از علائم سرطان سینه سریعا به تخصص مراجعه نمایید.
ماموگرافی پستان
مهمترین روش برای تشخیص سرطان سینه ماموگرافی است. این تصویربرداری بیخطر با اشعه ایکس از بافت پستان انجام خواهد شد. این روش اصلیترین ابزار غربالگری به شمار میرود و معمولا برای زنان بالای ۴۰ سال و تشخیصتوصیه میشود.
توصیههای پیش از ماموگرافی
- از استفاده از دئودورانت یا کرم در ناحیه زیر بغل خودداری کنید.
- در صورت امکان، هفته بعد از قاعدگی برای غربالگری مراجعه کنید.
- اگر باردار هستید یا احتمال بارداری میدهید، به پزشک اطلاع دهید تا شرایط لازم برای ماموگرافی را فراهم کنند.
سونوگرافی پستان
در زنانی که بافت پستان متراکم دارند (مخصوصا زنان جوان)، گاهی سونوگرافی به عنوان مکمل ماموگرافی انجام میشود. این روش بدون اشعه و کاملا بیخطر است.
MRI پستان
MRI بیشتر برای زنانی که در معرض خطر بالای سرطان هستند یا سابقه خانوادگی قوی دارند استفاده خواهد شد. این روش دقیقتر از ماموگرافی است، اما هزینه بیشتری دارد و فقط در شرایط خاص مورد استفاده قرار میگیرد.
اگر میخواهید خیالتان از نوع غربالگری و تحلیل نتایج آن راحت باشد، باید به بهترین متخصص جراحی سرطان پستان در تهران مراجعه نمایید.
اگر نتیجه غربالگری سرطان پستان مشکوک باشد، چه اتفاقی میافتد؟
گاهی در نتیجه غربالگری سرطان سینه، پزشک نشانههایی از وجود توده یا تغییرات غیرطبیعی میبیند که نیاز به بررسی بیشتر دارد. در این شرایط:
- سونوگرافی تکمیلی: برای بررسی دقیقتر بافت پستان و تمایز بین تودههای جامد و کیستها انجام میشود.
- MRI پستان: در مواردی که اطلاعات بیشتری لازم باشد یا در افرادی با ریسک بالا، MRI برای دیدن جزئیات بیشتر توصیه خواهد شد.
- نمونهبرداری (بیوپسی): اگر تغییرات غیرطبیعی قابل توجه باشند، پزشک با یک سوزن نمونهای از بافت را برمیدارد تا زیر میکروسکوپ و در آزمایشگاه بررسی شود و مشخص شود آیا سلولهای سرطانی وجود دارند یا خیر؟
نتیجه مشکوک به معنی قطعی بودن سرطان نیست. بسیاری از تغییرات مشکوک، خوشخیم (غیر سرطانی) هستند و تنها درصد کمی از موارد منجر به تشخیص قطعی سرطان میشوند.
به همین دلیل، پیگیری دقیق و انجام آزمایشهای تکمیلی اهمیت زیادی دارد تا تصمیم درمانی درست گرفته شود.
سوالات متداول درباره غربالگری سرطان سینه
آیا در دوران بارداری یا شیردهی میتوان غربالگری سرطان پستان انجام داد؟
بله. فقط پیش از انجام ماموگرافی باید به پزشک اطلاع دهید. در برخی موارد، سونوگرافی ممکن است جایگزین ماموگرافی شود.
اگر نتیجه غربالگری سرطان سینه نرمال بود، باز هم باید سالانه آن را تکرار کنم؟
بله. حتی اگر نتیجه غربالگری نرمال باشد، انجام منظم آن برای تشخیص زودهنگام سرطان پستان بسیار ضروری است.
ماموگرافی چقدر دقت دارد؟
دقت ماموگرافی معمولاً بین ۷۵ تا ۹۰ درصد است و به عواملی مانند سن، تراکم بافت پستان و نوع دستگاه بستگی دارد.
آیا ماموگرافی درد دارد؟
ممکن است کمی احساس ناراحتی یا فشار داشته باشید. مصرف مسکن ساده قبل از تست و انجام آن پس از پایان قاعدگی میتواند این ناراحتی را کاهش دهد.
جمع بندی: پیشگیری بهتر از درمان
غربالگری سرطان سینه ابزاری ارزان، قابل دسترس و حیاتی برای محافظت از سلامت بانوان است. هر زنی که به آینده و سلامت خود اهمیت میدهد، باید این گام ساده اما تاثیرگذار را در برنامه زندگیاش قرار دهد. اگر در آستانه ۴۰ سالگی هستید یا در خانوادهتان سابقه سرطان پستان وجود دارد، همین امروز برای انجام غربالگری سرطان سینه اقدام کنید. تشخیص زودهنگام میتواند زندگیتان را نجات دهد.