سرطان سینه یا پستان یکی از بیماریهای شایع در زنان است که اگر با اولین نشانهها و به موقع تشخیص داده شودُ شانس درمان بسیار بالایی خواهد داشت و درمان این بیماری با توجه به نوع آن متفاوت خواهد بود و از شیمی درمانی تا جراحی را در بر میگیرد. در این مقاله ابتلا تمامی نکات درباره علائم اولیه و شناخت زودهنگام سرطان پستان را بررسی خواهیم کرد و در نهایت بهترین روشهای درمان و بهترین متخصص درمان سرطان سینه را نیز به شما معرفی میکنیم. اگر در انتهای مقاله به سوالات شما پاسخ داده نشد، میتوانید سوالات خود را به صورت آنلاین از دکتر مریم رضایی بپرسید.
سرطان سینه چیست و چرا شناخت آن ضروری است؟
سرطان سینه زمانی ایجاد میشود که در ساختار ژنتیکی سلولهای پستان، یعنی DNA، اختلالی به وجود بیاید. این اختلال باعث میشود سلول نتواند چرخه طبیعی رشد و مرگ خود را کنترل کند و در نتیجه، شروع به تکثیر غیرعادی کند. در حالت معمول، سلولهای پستان مرتب ترمیم، تقسیم و نهایتا وارد مرحله مرگ طبیعی میشوند، اما وقتی ژنهای حیاتی مانند BRCA یا ژنهای کنترل کننده رشد دچار جهش شوند، سلول نه تنها بیش از حد تقسیم میشود، بلکه از مرگ طبیعی نیز فرار میکند. تجمع این سلولهای تغییر یافته، به تدریج یک توده کوچک ایجاد میکند که ابتدا ممکن است فقط در مجاری یا لوبولهای پستان باقی بماند و هیچ علامتی نداشته باشد. همین موضوع اهمیت غربالگری را نشان میدهد، زیرا تودههای اولیه تنها در تصویربرداری قابل تشخیص هستند.
اگر سلولهای غیرطبیعی به بافت اطراف نفوذ کنند، سرطان «تهاجمی» محسوب میشود. این سلولها توانایی حرکت، نفوذ به بافتهای سالم و حتی ورود به شبکه لنفاوی و خونی را پیدا میکنند. ابتدا در غدد لنفاوی زیر بغل تجمع مییابند و در صورت پیشرفت، میتوانند به اعضای دیگر مانند استخوان، کبد یا ریه برسند؛ وضعیتی که «متاستاز» نام دارد. درک روند ایجاد سرطان سینه به بیماران کمک میکند بدانند این بیماری ناگهانی رخ نمیدهد، بلکه نتیجه تغییرات تدریجی سلولی است و اگر در مراحل اولیه شناسایی شود، درمان بسیار سادهتر و موفقتر خواهد بود.
ساختار سینه و نقش آن در بروز سرطان
برای فهم بهتر سرطان، لازم است ابتدا ساختار پستان را درک کنیم. سینه از بخشهای زیر تشکیل شده است:
- لوبولها (غدد تولید شیر)
- مجاری شیری (انتقال شیر)
- بافت چربی و همبند یا نگهدارنده
- غدد لنفاوی
- پوست و نوک سینه
اکثر سرطانها از مجاری شیری یا لوبولها آغاز میشوند. چرا؟ ساختار پستان بهگونهای است که برخی نواحی آن بیشتر در معرض تغییرات سلولی و جهشهای ژنتیکی قرار دارند. لوبولها و مجاری شیری بیشترین فعالیت سلولی را دارند، زیرا در تمام مراحل زندگی تحت تاثیر هورمونها قرار میگیرند و مرتبا تکثیر و ترمیم میشوند. هر بار که این سلولها تقسیم میشوند، احتمال بروز یک خطای کوچک در DNA وجود دارد؛ خطایی که اگر اصلاح نشود، میتواند آغاز رشد غیرطبیعی سلول و در نهایت سرطان باشد. به همین دلیل است که بیشتر سرطانهای پستان از این دو بخش شروع میشوند.
🌐هزینه جراحی سرطان سینه در سال ۱۴۰۴ چقدر است⁉️
انواع سرطان سینه و تفاوت آنها
شناخت نوع سرطان برای انتخاب درمان مناسب ضروری است. در منابع معتبر پنج گروه اصلی شرح داده شده است:
۱. کارسینوم داکتال درجا (DCIS)
DCIS مرحله بسیار اولیه سرطان سینه است که در آن سلولهای غیرطبیعی فقط داخل مجاری شیری رشد کردهاند و هنوز وارد بافت اطراف نشدهاند. این نوع سرطان غیرتهاجمی محسوب میشود و در ماموگرافی بهعنوان میکروکلسیفیکاسیون دیده میشود. اگر در این مرحله تشخیص داده شود، درمان بسیار موثر است و احتمال درمان کامل تقریبا بسیار بالا خواهد بود.
۲. کارسینوم داکتال تهاجمی (IDC)
IDC شایعترین نوع سرطان پستان است و زمانی رخ میدهد که سلولهای سرطانی از داخل مجاری خارج شده و وارد بافتهای اطراف میشوند. این نوع قابلیت درگیری غدد لنفاوی و گسترش به سایر اندامها را دارد. این نوع سرطان معمولا به صورت یک توده قابل لمس یا مشاهده در تصویربرداری دیده میشود و درمان آن ترکیبی از جراحی، دارو درمانی و گاهی رادیوتراپی است.
۳. کارسینوم لوبولار تهاجمی (ILC)
ILC از سلولهای لوبولهای تولیدکننده شیر آغاز میشود و به دلیل الگوی رشد خطی و پراکنده، گاهی بهصورت توده واضح لمس نمیشود. این ویژگی باعث میشود در برخی موارد نسبت به IDC دیرتر تشخیص داده شود. ILC ممکن است هر دو سینه را درگیر کند و تصویربرداریهای تکمیلی مثل MRI در تشخیص آن اهمیت دارد.
۴. سرطان التهابی پستان
سرطان التهابی پستان، نوع بسیار نادر اما فوقالعاده تهاجمی است و برخلاف انواع دیگر معمولا به صورت توده ظاهر نمیشود. علائم آن شامل قرمزی، گرمی، تورم و ضخیمشدن پوست پستان است که شباهت زیادی به عفونت سینه دارد. IBC بهسرعت پیشرفت میکند و نیاز به درمان فوری شامل شیمیدرمانی، جراحی و رادیوتراپی دارد.
۵. تومورهای خاص
تومور فیلودس از بافت همبند پستان ایجاد میشود و میتواند خوش خیم، مرزی یا بدخیم باشد. این تومورها معمولا رشد سریعی دارند و ممکن است اندازه پستان را در مدت کوتاهی تغییر دهند. درمان اغلب جراحی با برداشتن کامل توده و حاشیه سالم است، زیرا احتمال عود مجدد در برخی موارد وجود دارد.
علائم سرطان سینه؛ چه نشانههایی باید شما را نگران کند؟
یکی از مهمترین دلایل مراجعه دیرهنگام بیماران، نادیده گرفتن علائم سرطان سینه در مراحل اولیه است. توجه به موارد زیر بسیار مهم است:
۱. توده جدید در سینه یا زیر بغل: رایجترین نشانه. توده میتواند دردناک یا بدون درد باشد.
۲. تغییر اندازه یا شکل پستان: بزرگتر یا کوچکتر شدن ناگهانی یک سینه باید بررسی شود.
۳. تغییرات پوستی: مانند فرورفتگی پوست، چروک شدن شبیه پوست پرتقال و قرمزی یا التهاب پایدار میتواند از نشانههای جدی باشد.
۴. ترشح غیرطبیعی از نوک سینه: به خصوص اگر این ترشحات خونی باشد، بدون فشار خارج شود یا فقط از یک سینه باشد.
۵. تغییرات نوک سینه: مانند فرو رفتگی، تغییر جهت و پوسته پوسته شدن نیز از علائم مشکوک است.
۶. درد مداوم در یک نقطه: اگر درد سینه بیش از یک ماه ادامه داشت باید بررسی شود.
⚠️نکته مهم⚠️: بسیاری از بیماران تصور میکنند اگر توده درد نداشته باشد خطرناک است. اما در واقع درد داشتن یا نداشتن ملاک تشخیص نیست و مهمترین کاری که باید انجام دهید، انجام خودآزمایی پستان به صورت مداوم و ماهانه بعد از پایان پریودی است که تاثیر بسیاری در تشخیص زودهنگام این بیماری دارد.
به محض دیدن این علائم باید برای ویزیت به بهترین جراح سرطان پستان در تهران مراجعه کنید.
دکـتــر مـریـم رضـــایـــی
فلوشیپ فوقتخصصی جراحی انکولوژی پستان
عضو هیئت علمی دانشگاه
بیش از ۱۰ سال تجربه کاری
📍 آدرس مطب
تهران، خیابان ملاصدرا، جنب پلیکلینیک بقیهالله (عج)،
ساختمان صدرا، پلاک ۲۰۰، طبقه دوم
☎️ تلفن تماس
۰۹۹۰۸۲۴۰۰۲۴
🕒 روزهای کاری
شنبه و دوشنبه، ساعت ۱۶ تا ۱۹
عوامل خطر سرطان سینه؛ چه کسانی بیشتر در معرض خطرند؟
شناخت ریسکفاکتورها کمک میکند سبک زندگی اصلاح شود و غربالگری هدفمند انجام گردد.
۱. عوامل ژنتیکی
وجود جهشهای ارثی مانند BRCA1 و BRCA2 باعث اختلال در ژنهای محافظتکننده DNA میشود؛ این ژنها معمولا جلوی رشد کنترل نشده سلولها را میگیرند. وقتی عملکرد آنها مختل شود، سلولهای پستان راحتتر دچار جهش و تکثیر غیرطبیعی میشوند. همچنین داشتن سابقه سرطان در مادر، خواهر یا دختر نشاندهنده الگوی ژنتیکی مشترک است و احتمال بروز سرطان را چند برابر افزایش میدهد.
۲. عوامل هورمونی
هورمونهای زنانه مانند استروژن و پروژسترون نقش مهمی در رشد سلولهای پستان دارند. شروع قاعدگی در سن پایین یا یائسگی دیرهنگام باعث میشود مدت بیشتری در معرض این هورمونها قرار بگیرید و تعداد چرخههای تکثیر سلولی افزایش یابد. همین روند احتمال ایجاد خطاهای DNA را بیشتر میکند. علاوه بر این، مصرف طولانیمدت هورمونتراپی جایگزین نیز سطح هورمونها را بالا نگه میدارد و میتواند ریسک سرطان پستان را افزایش دهد.
۳. سبک زندگی
چاقی، تغذیه ناسالم و مصرف چربیهای اشباع باعث افزایش سطح استروژن و التهاب در بدن میشود؛ هر دو عامل، محیطی مناسب برای رشد سلولهای غیرطبیعی ایجاد میکنند. عدم ورزش منظم نیز باعث اختلال در متابولیسم و افزایش هورمونهای محرک رشد سلولی میشود. مصرف الکل با ایجاد آسیب اکسیداتیو به DNA سلولها، احتمال جهش و سرطانی شدن سلولهای پستان را بالا میبرد.
۴. افزایش سن
با افزایش سن، ترمیم DNA در سلولها کندتر و کمدقتتر میشود. بدن در دهههای بالاتر زندگی بیشتر در معرض عوامل آسیب زننده قرار گرفته و احتمال تجمع جهشهای سلولی افزایش مییابد. همین روند سبب میشود سرطان سینه در زنان بالای ۵۰ سال شایعتر باشد و به همین دلیل باید سالانه ماموگرافی را انجام دهند.
بیماریهای خوش خیم پستان
برخی از تودههای خوش خیم پستان مانند هیپرپلازی آتیپیک یا LCIS نشان دهنده افزایش تکثیر غیرطبیعی سلولهای پستان هستند. وجود این ضایعات به این معنی است که سلولها از قبل استعداد بیشتری برای تبدیل شدن به سلولهای سرطانی دارند. این بیماران باید مرتب تحت نظر متخصص باشند، زیرا احتمال پیشرفت به سرطان در سالهای آینده بیشتر است.
آیا مردان هم ممکن است به سرطان سینه مبتلا شوند؟
اگرچه سرطان سینه عمدتا یک بیماری زنانه شناخته میشود، اما مردان نیز با وجود داشتن مقدار کمی بافت پستان، میتوانند دچار این سرطان شوند. شیوع آن در مردان بسیار کمتر از زنان است، اما این موضوع باعث میشود بسیاری از مردان علائم اولیه را جدی نگیرند و دیرتر به پزشک مراجعه کنند. همین تاخیر، گاهی باعث تشخیص بیماری در مراحل پیشرفتهتر میشود. مهمترین علائم سرطان سینه در مردان شامل موارد زیر است:
- توده یا سفتی جدید در ناحیه پستان یا زیر نوک سینه
- ترشح خونی یا شفاف از نوک سینه
- فرورفتگی پوست یا نوک سینه
- زخم یا تغییر رنگ پوست پستان
- بزرگ شدن یا درد در غدد لنفاوی زیر بغل
عوامل خطر سرطان سینه در مردان نیز مشابه زنان است؛ مانند سابقه خانوادگی، جهشهای ژنتیکی BRCA2، چاقی، مشکلات هورمونی یا قرار گرفتن طولانی مدت در معرض استروژن. در صورت مشاهده هرگونه تغییر غیرعادی، مراجعه به متخصص جراحی پستان ضروری است، زیرا تشخیص زودهنگام در مردان نیز به طور چشمگیری شانس درمان موفق را افزایش میدهد.
🌐انکوماموپلاستی در چه شرایطی انجام میشود⁉️
غربالگری سرطان سینه؛ از چه سنی شروع کنیم؟
غربالگری سرطان سینه به این دلیل اهمیت دارد که میتواند بیماری را در مراحل بسیار اولیه و قبل از ایجاد هرگونه توده قابل لمس تشخیص دهد. طبق توصیه انجمن سرطان آمریکا، زنان باید از ۴۰ سالگی ماموگرافی سالانه را آغاز کنند. افرادی که در گروه پر خطر قرار میگیرند، مانند کسانی که سابقه خانوادگی قوی یا جهشهای ژنتیکی دارند، معمولا باید از ۳۰ سالگی تحت نظر باشند. همچنین خودآزمایی ماهانه پستان از ۲۰ سالگی کمک میکند فرد زودتر متوجه هر تغییر غیرطبیعی شود.
برای غربالگری و تشخیص دقیقتر، چند روش تصویربرداری وجود دارد. ماموگرافی اصلیترین و دقیقترین روش غربالگری است. در زنانی که بافت پستان متراکم دارند، سونوگرافی به شناسایی بهتر تودهها کمک میکند. در افراد پرخطر، MRI پستان همراه با ماموگرافی توصیه میشود. اگر هر تصویربرداری ضایعه مشکوکی نشان دهد، بیوپسی برای تشخیص قطعی انجام میشود. لازم است تأکید شود که بیوپسی باعث گسترش سرطان نمیشود و باورهای رایج در اینباره کاملاً نادرست است.
درمان سرطان سینه؛ از جراحی تا شیمی درمانی
هیچ دو بیماری مانند هم نیستند. درمان بر اساس نوع، مرحله و وضعیت گیرندههای هورمونی تنظیم میشود.
۱. جراحی
جراحی یکی از اصلیترین روشهای درمان سرطان سینه است و بسته به اندازه تومور، محل آن و مرحله بیماری انجام میشود. در برخی بیماران امکان جراحی حفظ پستان (لامپکتومی) وجود دارد، در حالیکه در موارد پیشرفتهتر ممکن است ماستکتومی لازم باشد. علاوه بر برداشتن تومور، معمولا نمونه برداری از غدد لنفاوی زیر بغل نیز برای بررسی گسترش بیماری انجام میشود.
۲. شیمی درمانی
شیمیدرمانی ممکن است قبل از جراحی (نئوادجوانت) برای کوچککردن تومور یا پس از جراحی (ادجوانت) برای کاهش احتمال عود استفاده شود. این روش با استفاده از داروهای قوی، سلولهای سرطانی را در سراسر بدن هدف قرار میدهد. در مواردی که سرطان پیشرفته یا متاستاتیک باشد، شیمیدرمانی نقش مهمی در کنترل رشد بیماری و کاهش علائم ایفا میکند.
۳. رادیوتراپی
رادیوتراپی با استفاده از پرتوهای دقیق و کنترل شده، سلولهای سرطانی باقیمانده پس از جراحی را از بین میبرد. این روش بهویژه پس از جراحی حفظ پستان ضروری است تا احتمال بازگشت تومور در همان ناحیه کاهش یابد. بسته به مرحله بیماری، ممکن است غدد لنفاوی یا دیواره قفسه سینه نیز نیاز به دریافت پرتو داشته باشند.
۴. هورمون تراپی
هورمون تراپی برای بیمارانی تجویز میشود که تومور آنها گیرندههای هورمونی استروژن (ER) یا پروژسترون (PR) دارد. این درمان با داروهایی مانند تاموکسیفن یا مهارکنندههای آروماتاز سطح هورمونهای محرک رشد تومور را کاهش میدهد. هورمون تراپی معمولا چند سال ادامه دارد و نقش مهمی در جلوگیری از عود سرطان خواهد داشت.
اگر درباره سرطان پستان سوال تخصصی دارید، فرم زیر را پر کنید تا در اسرع وقت با شما تماس گرفته شود.
نقش جراح پستان در انتخاب بهترین درمان
نقش جراح پستان در روند درمان تنها به انجام عمل جراحی محدود نمیشود، بلکه او مسئولیت هدایت کل فرآیند تشخیص و درمان را بر عهده دارد. جراح پستان با بررسی دقیق نوع تومور، مرحله بیماری، وضعیت گیرندههای هورمونی و شرایط فردی بیمار، طرح درمانی را به گونهای تنظیم میکند که هم از نظر علمی بهترین نتیجه را داشته باشد و هم کیفیت زندگی بیمار حفظ شود. در واقع، او نقطه اتصال بین تیم درمانی، روشهای جراحی سرطان پستان و نیازهای شخصی بیمار است. نقشهای کلیدی جراح پستان شامل موارد زیر است:
- انتخاب نوع درمان مناسب بر اساس نوع و مرحله سرطان
- بررسی میزان درگیری غدد لنفاوی برای تعیین دامنه جراحی و مرحله دقیق بیماری
- ارزیابی امکان انجام جراحی حفظ پستان و ارائه گزینههای کمتهاجمی
- مشخص کردن بهترین زمان برای بازسازی سینه با توجه به طرح کلی درمان
- همراهی بیمار در تمام مراحل از تشخیص تا مراقبتهای بعد از درمان
هدف امروزی جراحی پستان، تنها برداشتن تومور نیست؛ بلکه حذف کامل سرطان در کنار حفظ زیبایی و عملکرد طبیعی پستان است تا بیمار علاوه بر سلامتی، احساس آرامش و اعتماد به نفس خود را نیز حفظ کند.
پیشگیری از سرطان سینه؛ چه کارهایی را باید از امروز انجام دهیم؟
- حفظ وزن در بازه مناسب
- فعالیت بدنی روزانه
- مصرف میوه و سبزی
- کاهش چربیهای اشباع
- عدم مصرف الکل
- غربالگری منظم
❓سوالات متداول درباره سرطان پستان
شایعترین علامت وجود یک توده جدید در سینه یا زیر بغل است. تغییر شکل پستان، ترشح خونی از نوک سینه، فرورفتگی پوست یا نوک سینه و درد مداوم یکطرفه نیز از علائم هشداردهنده محسوب میشود.
خیر. بسیاری از تودهها مانند فیبروآدنومها خوشخیم هستند. اما هر توده جدید باید توسط متخصص جراحی پستان بررسی شود، زیرا تشخیص قطعی فقط با تصویربرداری و بیوپسی امکانپذیر است.
در زنان با ریسک معمولی، ماموگرافی سالانه از ۴۰ سالگی آغاز میشود. در افراد پرخطر، غربالگری ممکن است از ۳۰ سالگی یا حتی زودتر شروع شود.
عوامل ژنتیکی، هورمونی، چاقی، مصرف الکل، کمتحرکی و برخی بیماریهای خوشخیم پستان جزو عوامل مهم افزایشدهنده ریسک هستند.
نتیجه گیری
سرطان سینه بیماری پیچیده اما قابلکنترل است. تشخیص زودهنگام، آگاهی از علائم، توجه به عوامل خطر و انتخاب پزشک متخصص، مهمترین عواملی هستند که میتوانند جان بیماران را نجات دهند. امروز با وجود پیشرفتهای چشمگیر علمی، بسیاری از مبتلایان پس از درمان به زندگی فعال، سالم و بلندمدت بازمیگردند.