سرطان سینه زمانی ایجاد می‌شود که سلول‌های پستان به‌صورت غیرطبیعی و کنترل‌نشده رشد کنند. نوع و مرحله سرطان در افراد مختلف متفاوت است و همین موضوع بر انتخاب روش درمان تأثیر می‌گذارد. این مقاله به شناخت سرطان سینه، انواع و مراحل آن، عوامل خطر، روش‌های تشخیص و گزینه‌های درمانی می‌پردازد. همچنین به‌طور خلاصه با علائم هشداردهنده، اهمیت غربالگری و نقش جراحی در درمان سرطان پستان آشنا می‌شوید.
سرطان سینه چیست؟
سرطان سینه یا سرطان پستان زمانی ایجاد می‌شود که برخی از سلول‌های بافت پستان از چرخه طبیعی رشد و تقسیم خارج شوند و بدون کنترل تکثیر پیدا کنند. تجمع این سلول‌ها می‌تواند به تشکیل یک توده یا ضایعه سرطانی منجر شود.همه سرطان‌های سینه رفتار یکسانی ندارند. بعضی از آن‌ها در محل اولیه باقی می‌مانند، در حالی که انواع تهاجمی می‌توانند وارد بافت اطراف شوند و در مراحل پیشرفته‌تر از طریق سیستم لنفاوی یا جریان خون به قسمت‌های دیگری از بدن گسترش پیدا کنند.تغییرات ژنتیکی در شکل‌گیری سلول‌های سرطانی نقش دارند، اما این به آن معنا نیست که همه سرطان‌های پستان ارثی هستند. در بخش کوچکی از افراد، جهش‌های ارثی مانند BRCA1 و BRCA2 می‌توانند احتمال ابتلا را افزایش دهند.
سرطان سینه معمولاً از کدام قسمت پستان شروع می‌شود؟
بافت پستان از لوبول‌ها، مجاری شیری، بافت چربی و همبند، عروق و مسیرهای لنفاوی تشکیل شده است. بیشتر سرطان‌های پستان از سلول‌های پوشاننده مجاری شیری یا لوبول‌ها آغاز می‌شوند.اگر سلول‌های غیرطبیعی در همان محل اولیه باقی بمانند، بیماری ممکن است غیرتهاجمی باشد. اما زمانی که این سلول‌ها از محدوده مجرا یا لوبول عبور کرده و وارد بافت اطراف شوند، سرطان تهاجمی محسوب می‌شود.محل شروع سرطان و ویژگی‌های سلول‌های آن از مواردی هستند که در گزارش پاتولوژی مشخص می‌شوند و می‌توانند در انتخاب روش درمان نقش داشته باشند.
انواع سرطان سینه
سرطان سینه یک بیماری واحد نیست و انواع مختلف آن از نظر محل شروع، سرعت رشد و پاسخ به درمان با یکدیگر تفاوت دارند. به همین دلیل تشخیص نوع دقیق سرطان یکی از مراحل مهم برنامه‌ریزی درمان است.
کارسینوم داکتال درجا یا DCIS
در DCIS سلول‌های غیرطبیعی داخل مجاری شیری قرار دارند و هنوز به بافت اطراف نفوذ نکرده‌اند. این وضعیت معمولاً در مراحل بسیار اولیه شناسایی می‌شود و اغلب در ماموگرافی قابل مشاهده است.اگرچه DCIS غیرتهاجمی است، برخی موارد در صورت درمان نشدن می‌توانند در آینده به سرطان تهاجمی تبدیل شوند. نوع درمان بر اساس وسعت ضایعه، ویژگی‌های آن و شرایط بیمار انتخاب می‌شود.
سرطان داکتال تهاجمی یا IDC
IDC یکی از شایع‌ترین انواع سرطان تهاجمی پستان است. در این حالت سلول‌های سرطانی از مجاری شیری خارج شده و وارد بافت اطراف شده‌اند.سرطان داکتال تهاجمی می‌تواند اندازه و ویژگی‌های متفاوتی داشته باشد و در برخی بیماران غدد لنفاوی را نیز درگیر کند. برنامه درمان آن با توجه به مرحله بیماری و خصوصیات زیستی تومور مشخص می‌شود.
سرطان لوبولار تهاجمی یا ILC
ILC از لوبول‌های تولیدکننده شیر آغاز می‌شود. الگوی رشد این نوع سرطان در بعضی افراد پراکنده‌تر است و ممکن است همیشه به شکل یک توده واضح و مشخص ظاهر نشود.به همین دلیل پزشک ممکن است برای بررسی وسعت بیماری، بر اساس شرایط بیمار از روش‌های تصویربرداری تکمیلی استفاده کند.
سرطان التهابی پستان
سرطان التهابی پستان نوع نادرتر اما تهاجمی‌تری از سرطان سینه است. این بیماری همیشه با یک توده مشخص همراه نیست و ممکن است با قرمزی، تورم، گرم شدن پستان یا تغییر پوست به حالت پوست پرتقالی ظاهر شود.
انواع نادر سرطان پستان
انواع دیگری مانند بیماری پاژه پستان نیز وجود دارند که شیوع کمتری دارند. نوع دقیق سرطان با بررسی نمونه بافتی توسط پاتولوژیست مشخص می‌شود و همین تشخیص، پایه انتخاب درمان مناسب است.
🌐هزینه جراحی سرطان سینه در سال ۱۴۰۴ چقدر است⁉️
مراحل سرطان سینه
مرحله سرطان نشان می‌دهد بیماری تا چه اندازه در پستان و بدن گسترش یافته است. تعیین مرحله فقط بر اساس اندازه توده انجام نمی‌شود؛ وضعیت غدد لنفاوی، گسترش سرطان به سایر اندام‌ها، درجه تومور و بعضی ویژگی‌های زیستی نیز اهمیت دارند.
به طور کلی سرطان پستان از مرحله صفر تا مرحله چهار دسته‌بندی می‌شود:
مرحله صفر: سلول‌های غیرطبیعی هنوز از محل اولیه خود خارج نشده‌اند. DCIS یکی از شناخته‌شده‌ترین موارد این مرحله است.
مرحله یک: سرطان معمولاً کوچک و محدود است و ممکن است فقط در پستان یا در حد محدودی در غدد لنفاوی نزدیک دیده شود.
مرحله دو: اندازه تومور یا میزان درگیری غدد لنفاوی می‌تواند بیشتر شده باشد، اما بیماری همچنان در گروه مراحل نسبتاً اولیه قرار می‌گیرد.
مرحله سه: سرطان به‌صورت موضعی پیشرفته‌تر است و ممکن است تعداد بیشتری از غدد لنفاوی یا بافت‌های اطراف پستان را درگیر کرده باشد.
مرحله چهار: سلول‌های سرطانی به اندام‌های دورتر بدن گسترش یافته‌اند. به این وضعیت سرطان پستان متاستاتیک گفته می‌شود.
تعیین مرحله دقیق برای هر بیمار باید بر اساس نتایج تصویربرداری، پاتولوژی و سایر بررسی‌های موردنیاز انجام شود. مرحله بیماری یکی از مهمترین عوامل در انتخاب روش درمان و ارزیابی پیش‌آگهی است.
مهمترین علائم سرطان سینه
سرطان سینه در مراحل اولیه ممکن است هیچ علامت واضحی ایجاد نکند. یکی از مهمترین دلایل مراجعه دیرهنگام بیماران، نادیده گرفتن علائم سرطان سینه در مراحل اولیه است. با این حال، برخی تغییرات جدید در پستان نیاز به بررسی دارند:
- توده یا سفتی جدید در سینه یا زیر بغل
- تغییر جدید در اندازه یا شکل یک پستان
- فرورفتگی یا تغییر ظاهر پوست
- پوست پرتقالی شدن پستان
- تغییر یا فرورفتگی جدید نوک سینه
- ترشح غیرطبیعی، به‌ویژه ترشح خونی یا خودبه‌خودی
- تورم پستان یا ناحیه زیر بغل
- وجود این علائم الزاماً به معنی سرطان نیست. بسیاری از بیماری‌های خوش‌خیم پستان نیز می‌توانند تغییرات مشابهی ایجاد کنند، اما تغییر جدید یا ماندگار بهتر است بدون بررسی رها نشود.
⚠️ نکته مهم: درد داشتن یا نداشتن توده به‌تنهایی نمی‌تواند خوش‌خیم یا بدخیم بودن آن را مشخص کند. بسیاری از توده‌های پستان بدون درد هستند و از طرف دیگر، بخش زیادی از دردها و توده‌های پستان علت غیرسرطانی دارند. شناخت تغییرات طبیعی پستان و توجه به علائمی مانند توده جدید، تغییر پوست یا نوک سینه و ترشح غیرعادی اهمیت زیادی دارد؛ موضوعی که در خودآزمایی پستان نیز به آن پرداخته می‌شود.
به محض دیدن این علائم باید برای ویزیت به بهترین جراح سرطان پستان در تهران مراجعه کنید.
دکـتــر مـریـم رضـــایـــی
فلوشیپ فوق‌تخصصی جراحی انکولوژی پستان
عضو هیئت علمی دانشگاه
بیش از ۱۰ سال تجربه کاری
📍 آدرس مطب
تهران، خیابان ملاصدرا، جنب پلی‌کلینیک بقیه‌الله (عج)،
ساختمان صدرا، پلاک ۲۰۰، طبقه دوم
☎️ تلفن تماس
۰۹۹۰۸۲۴۰۰۲۴
🕒 روزهای کاری
شنبه و دوشنبه، ساعت ۱۶ تا ۱۹
چه عواملی خطر ابتلا به سرطان سینه را افزایش می‌دهند؟
وجود یک عامل خطر به معنی ابتلای قطعی به سرطان نیست. همچنین بعضی افراد بدون داشتن عامل خطر مشخص به سرطان پستان مبتلا می‌شوند.با این حال، افزایش سن، سابقه خانوادگی سرطان پستان یا تخمدان، بعضی جهش‌های ژنتیکی مانند BRCA1 و BRCA2، سابقه شخصی سرطان پستان و برخی ضایعات پرخطر پستان می‌توانند احتمال ابتلا را افزایش دهند.برخی عوامل مرتبط با هورمون‌ها، اضافه وزن به‌خصوص پس از یائسگی، کم‌تحرکی و مصرف الکل نیز با افزایش خطر سرطان پستان ارتباط دارند.در مورد بیماری‌های خوش‌خیم نیز باید به نوع ضایعه توجه کرد. همه توده‌های خوش‌خیم پستان احتمال تبدیل شدن به سرطان را افزایش نمی‌دهند و نتیجه تصویربرداری یا نمونه‌برداری باید بر اساس تشخیص دقیق تفسیر شود.
آیا می‌توان خطر ابتلا به سرطان سینه را کاهش داد؟
همه عوامل خطر سرطان سینه قابل تغییر نیستند؛ برای مثال افزایش سن، سابقه خانوادگی و بعضی تغییرات ژنتیکی در کنترل فرد قرار ندارند. با این حال، برخی عادت‌های سبک زندگی می‌توانند در کاهش خطر ابتلا نقش داشته باشند.حفظ وزن مناسب، فعالیت بدنی منظم، پرهیز یا محدود کردن مصرف الکل و توجه به عوامل هورمونی از جمله مواردی هستند که می‌توانند بر میزان خطر تأثیر بگذارند. در افراد دارای خطر بسیار بالا، مانند برخی افراد با جهش‌های ژنتیکی خاص، ممکن است روش‌های پیشگیرانه تخصصی‌تری نیز مطرح شوند که انتخاب آن‌ها به ارزیابی پزشک نیاز دارد.
سرطان سینه چگونه تشخیص داده می‌شود؟
تشخیص سرطان پستان معمولاً با ترکیبی از معاینه، تصویربرداری و در صورت وجود ضایعه مشکوک، نمونه‌برداری انجام می‌شود.پزشک ابتدا درباره علائم، سابقه بیماری‌های پستان و سابقه خانوادگی سؤال می‌کند و سپس پستان و غدد لنفاوی اطراف را مورد بررسی قرار می‌دهد.
ماموگرافی و سونوگرافی
ماموگرافی یکی از مهمترین روش‌های تصویربرداری پستان است و هم در غربالگری و هم در بررسی برخی یافته‌های مشکوک کاربرد دارد.سونوگرافی نیز می‌تواند اطلاعات تکمیلی درباره یک توده یا ناحیه مشکوک ارائه دهد. انتخاب روش تصویربرداری به سن، علائم و شرایط هر فرد بستگی دارد.در برخی موارد نیز ممکن است پزشک MRI پستان را درخواست کند. MRI برای همه افراد لازم نیست و معمولاً در شرایط مشخص مورد استفاده قرار می‌گیرد.
نمونه‌برداری از پستان
اگر در معاینه یا تصویربرداری ضایعه‌ای مشکوک دیده شود، ممکن است برای تشخیص قطعی به نمونه‌برداری سینه یا بیوپسی نیاز باشد.در نمونه‌برداری، بخشی از بافت ضایعه برای بررسی در آزمایشگاه برداشته می‌شود. پاتولوژی علاوه بر مشخص کردن سرطانی یا غیرسرطانی بودن ضایعه، اطلاعات مهمی درباره نوع و ویژگی‌های تومور در اختیار تیم درمان قرار می‌دهد.در صورت تشخیص سرطان، ممکن است بررسی گیرنده‌های هورمونی مانند ER و PR و وضعیت HER2 نیز برای انتخاب درمان مناسب انجام شود.
غربالگری سرطان سینه چه اهمیتی دارد؟
هدف از غربالگری سرطان سینه شناسایی سرطان در افرادی است که هنوز علامت مشخصی ندارند.ماموگرافی یکی از اصلی‌ترین ابزارهای غربالگری سرطان پستان است، اما زمان شروع و فاصله انجام آن برای همه افراد یکسان نیست. سن، سابقه خانوادگی، شرایط ژنتیکی و میزان خطر فرد در تعیین برنامه مناسب نقش دارند.افرادی که در گروه پرخطر قرار دارند ممکن است به شروع زودتر بررسی‌ها یا روش‌های تکمیلی نیاز داشته باشند. جزئیات مربوط به سن و برنامه مناسب غربالگری بهتر است بر اساس سطح خطر هر فرد تعیین شود.
🌐انکوماموپلاستی در چه شرایطی انجام می‌شود⁉️درمان سرطان سینه؛ از جراحی تا شیمی درمانی
سرطان سینه چگونه درمان می‌شود؟
برای درمان سرطان سینه یک روش ثابت برای همه بیماران وجود ندارد. مرحله بیماری، نوع سرطان، اندازه و محل تومور، وضعیت غدد لنفاوی، گیرنده‌های هورمونی و HER2 از عواملی هستند که بر انتخاب درمان اثر می‌گذارند.در بسیاری از بیماران، ترکیبی از درمان‌های موضعی و دارویی استفاده می‌شود.
جراحی
جراحی سرطان سینه یکی از درمان‌های اصلی در بسیاری از مراحل سرطان پستان است. هدف جراحی، برداشتن تومور با حاشیه مناسب و در صورت نیاز ارزیابی غدد لنفاوی است.نوع عمل برای هر بیمار متفاوت است و وجود سرطان سینه همیشه به معنی برداشتن کامل پستان نیست.
شیمی‌درمانی
شیمی‌درمانی ممکن است قبل یا بعد از جراحی انجام شود. در برخی بیماران درمان قبل از عمل می‌تواند اندازه تومور را کاهش دهد و امکان انجام جراحی مناسب‌تری را فراهم کند.در برخی موارد نیز شیمی‌درمانی پس از جراحی برای کاهش احتمال بازگشت بیماری استفاده می‌شود. همه بیماران مبتلا به سرطان سینه به شیمی‌درمانی نیاز ندارند.
رادیوتراپی
رادیوتراپی یک درمان موضعی است که برای از بین بردن سلول‌های سرطانی باقی‌مانده در یک ناحیه مشخص استفاده می‌شود.این درمان در بسیاری از بیمارانی که جراحی حفظ پستان انجام می‌دهند بخشی از برنامه درمان است و در بعضی شرایط پس از ماستکتومی نیز می‌تواند لازم باشد.
هورمون‌درمانی
اگر سلول‌های سرطانی دارای گیرنده استروژن یا پروژسترون باشند، هورمون‌درمانی ممکن است برای کاهش احتمال رشد یا بازگشت بیماری تجویز شود.نوع دارو و مدت درمان بر اساس شرایط بیمار و ویژگی‌های تومور تعیین می‌شود.
درمان هدفمند و ایمونوتراپی
برخی سرطان‌های پستان دارای ویژگی‌های مولکولی مشخصی مانند HER2 هستند که امکان استفاده از درمان‌های هدفمند را فراهم می‌کنند.ایمونوتراپی نیز برای همه انواع سرطان سینه کاربرد ندارد، اما در بعضی بیماران با انواع مشخص سرطان، از جمله برخی موارد سرطان سه‌گانه منفی، ممکن است بخشی از برنامه درمان باشد.
تغییری در پستان خود مشاهده کرده‌اید؟
مشاهده توده، تغییر پوست یا نوک سینه همیشه به معنی سرطان نیست؛ اما بررسی به‌موقع می‌تواند علت این تغییرات را مشخص کند. برای ارزیابی دقیق می‌توانید با مطب دکتر مریم رضایی در ارتباط باشید.
دریافت وقت مشاورهنقش جراح پستان در انتخاب روش درمان
جراح پستان تنها در مرحله انجام عمل نقش ندارد و از زمان تشخیص تا برنامه‌ریزی درمان می‌تواند بخشی از تیم درمان باشد. نوع و محل تومور، مرحله بیماری، وضعیت غدد لنفاوی و شرایط هر بیمار در انتخاب روش جراحی و زمان انجام آن اهمیت دارند.در برخی بیماران امکان حفظ پستان وجود دارد، در حالی که در شرایط دیگر ممکن است ماستکتومی یا روش‌های بازسازی مناسب‌تر باشند. همچنین در بعضی موارد می‌توان از تکنیک‌های انکوماموپلاستی برای برداشتن تومور و حفظ بهتر فرم پستان استفاده کرد.انتخاب روش مناسب باید بر اساس شرایط همان بیمار و با هماهنگی تیم درمان انجام شود.
آیا جراحی سرطان سینه همیشه به معنی برداشتن پستان است؟
خیر. تشخیص سرطان سینه همیشه به معنی برداشتن کامل پستان نیست. نوع جراحی بر اساس اندازه و محل تومور، مرحله بیماری، میزان درگیری بافت پستان و شرایط هر بیمار انتخاب می‌شود.در برخی بیماران می‌توان با لامپکتومی تومور و حاشیه‌ای از بافت سالم اطراف آن را برداشت و بخش بیشتری از پستان را حفظ کرد. در شرایط دیگر ممکن است ماستکتومی گزینه مناسب‌تری باشد.همچنین در بعضی بیماران امکان استفاده از انکوماموپلاستی وجود دارد؛ روشی که جراحی سرطان را با تکنیک‌های جراحی پلاستیک ترکیب می‌کند تا در کنار برداشت تومور، فرم پستان نیز تا حد امکان حفظ شود. در صورت نیاز به ماستکتومی نیز می‌توان امکان بازسازی پستان را همزمان با جراحی یا در مرحله‌ای دیگر بررسی کرد.انتخاب بین این روش‌ها به شرایط هر بیمار و برنامه کلی درمان بستگی دارد.
آیا سرطان سینه درمان می‌شود؟
در بسیاری از بیمارانی که سرطان پستان در مراحل اولیه تشخیص داده می‌شود، درمان با هدف از بین بردن کامل بیماری انجام می‌شود. با این حال نمی‌توان یک نتیجه مشابه برای همه افراد پیش‌بینی کرد.مرحله بیماری، نوع سرطان، وضعیت گیرنده‌ها، ویژگی‌های تومور و پاسخ به درمان از عواملی هستند که بر پیش‌آگهی تأثیر دارند.در سرطان پستان پیشرفته یا متاستاتیک نیز گزینه‌های درمانی متعددی برای کنترل بیماری، کاهش علائم و افزایش طول عمر وجود دارند.بنابراین ارزیابی وضعیت یک بیمار باید بر اساس مرحله سرطان و اطلاعات پاتولوژی همان فرد انجام شود، نه صرفاً بر اساس عنوان «سرطان سینه».
چه زمانی باید به متخصص پستان مراجعه کرد؟
بسیاری از تغییرات پستان خوش‌خیم هستند، اما علائم جدید و ماندگار بهتر است بدون بررسی رها نشوند.وجود توده جدید، تغییر پوست یا نوک سینه، ترشح خونی یا غیرطبیعی، تورم زیر بغل یا مشاهده یافته مشکوک در ماموگرافی و سونوگرافی از مواردی هستند که نیاز به بررسی دارند.همچنین اگر سابقه خانوادگی قابل توجه سرطان پستان یا تخمدان دارید، بهتر است درباره میزان خطر و برنامه مناسب غربالگری با پزشک مشورت کنید.
جمع‌بندی
سرطان سینه بیماری‌ای است که نوع، مرحله و ویژگی‌های آن می‌تواند در هر فرد متفاوت باشد؛ به همین دلیل تشخیص دقیق و انتخاب روش درمان متناسب با شرایط بیمار اهمیت زیادی دارد. توجه به تغییرات جدید پستان، انجام بررسی‌های لازم و پیگیری به‌موقع می‌تواند نقش مهمی در تشخیص زودهنگام بیماری داشته باشد.امروزه روش‌های مختلفی مانند جراحی، رادیوتراپی، شیمی‌درمانی، هورمون‌درمانی و درمان‌های هدفمند برای کنترل و درمان سرطان پستان استفاده می‌شوند و انتخاب میان آن‌ها بر اساس شرایط هر بیمار انجام می‌شود.
❓سوالات متداول
خیر. بسیاری از توده‌های پستان خوش‌خیم هستند. با این حال تنها با لمس توده نمی‌توان ماهیت آن را مشخص کرد و هر توده جدید باید متناسب با شرایط فرد بررسی شود.
خیر. سرطان پستان می‌تواند بدون درد باشد. از طرف دیگر، درد پستان در بسیاری از موارد علت غیرسرطانی دارد. درد جدید، موضعی یا ماندگار بهتر است بررسی شود.
بله. اگرچه سرطان پستان در مردان بسیار نادرتر است، امکان ابتلا وجود دارد. توده جدید، تغییر نوک سینه یا ترشح غیرطبیعی در مردان نیز نیاز به ارزیابی پزشکی دارد.
نمونه‌برداری یکی از روش‌های استاندارد برای تشخیص ضایعات مشکوک پستان است. بررسی نمونه بافتی اطلاعات ضروری برای تشخیص و انتخاب درمان را فراهم می‌کند و نگرانی درباره انتشار سرطان نباید باعث تأخیر در نمونه‌برداری توصیه‌شده توسط پزشک شود.
تشخیص سرطان در مراحل اولیه می‌تواند امکان استفاده از درمان‌های مؤثرتر و در بعضی بیماران جراحی‌های محدودتر را فراهم کند. به همین دلیل غربالگری مناسب و بررسی تغییرات مشکوک اهمیت دارند.