خودآزمایی پستان یکی از روشهای مهم و کم هزینه برای پایش سلامت سینههاست که هر زن میتواند به تنهایی و در خانه انجام دهد. این روش به معنای بررسی منظم پستانها توسط خود فرد، با هدف شناسایی هر گونه تغییر یا توده غیر طبیعی است. اگرچه خودآزمایی جایگزین معاینه پزشک یا ماموگرافی نیست، اما میتواند نقش کلیدی در تشخیص زودهنگام برخی مشکلات، به ویژه سرطان پستان، ایفا کند. اگر میخواهید بهترین روش برای تست سرطان سینه در منزل را از نظر متخصصان بدانید تا پایان مقاله با ما همراه باشید.
اهمیت خودآزمایی پستان
سرطان پستان شایعترین سرطان در میان زنان جهان و یکی از علل اصلی مرگومیر ناشی از سرطان است. هرچه این بیماری در مراحل اولیه شناسایی شود، شانس درمان کامل و بازگشت به زندگی سالم بیشتر خواهد بود. خودآزمایی پستان یک روش ساده و بدون هزینه است که به زنان این امکان را میدهد تا با شکل، اندازه و بافت طبیعی سینههای خود آشنا شوند. این آشنایی باعث میشود هرگونه تغییر کوچک، مانند توده، سفتی یا تغییر ظاهری، سریعتر و قبل از پیشرفت بیماری تشخیص داده شود.
مطالعات پزشکی و گزارشهای بالینی نشان دادهاند که بخش قابل توجهی از تودههای پستانی، توسط خود فرد و از طریق همین روش شناسایی شدهاند، حتی پیش از آنکه علائم واضح یا پیشرفته ظاهر شوند. این موضوع نشان میدهد که تست سرطان سینه در منزل نه تنها در ارتقای آگاهی زنان نقش دارد، بلکه میتواند به عنوان یک ابزار مکمل در کنار معاینه پزشک و ماموگرافی، شانس تشخیص زودهنگام و موفقیت درمان را به شکل چشمگیری افزایش دهد.
بهترین زمان برای انجام خودآزمایی پستان
انتخاب زمان مناسب برای خودآزمایی پستان اهمیت زیادی دارد، زیرا بافت پستان در طول چرخه قاعدگی تحت تاثیر تغییرات هورمونی، استروژن و پروژسترون، دچار تغییراتی میشود. در روزهای قبل و حین قاعدگی، این هورمونها باعث افزایش جریان خون، احتباس مایع و تحریک بافت غدد پستان میشوند که نتیجه آن تورم، حساسیت و گاهی درد در سینههاست. این شرایط میتواند معاینه را دشوار کرده و احتمال اشتباه در تشخیص بافت طبیعی و غیر طبیعی را افزایش دهد.
به همین دلیل، بهترین زمان برای انجام تست سرطان سینه در منزل حدود ۳ تا ۵ روز پس از پایان قاعدگی است؛ در این مرحله:
- سطح هورمونها کاهش یافته و بافت پستان به حالت طبیعی و نرمتر بازمیگردد.
- حساسیت و درد سینهها کمتر است، بنابراین لمس تودهها یا سفتیهای غیر طبیعی آسانتر خواهد بود.
- احتمال وجود تورم یا تغییرات گذرای ناشی از سیکل قاعدگی کاهش یافته و نتایج معاینه دقیقتر خواهد بود.
برای زنانی که یائسه هستند یا قاعدگی منظمی ندارند، پیشنهاد میشود یک روز مشخص در هر ماه (مانند اول ماه) را به معاینه اختصاص دهند تا هم یادآوری آن آسان باشد و هم ارزیابیهای ماهانه قابل مقایسه شوند.
⁉️آیا فیبروکیستیک پستان خطرناک است⁉️
مراحل انجام خودآزمایی پستان
انجام درست خودآزمایی پستان شامل دو بخش اصلی است: بررسی دیداری (با نگاه) و بررسی با لمس (با دست). هر دو مرحله باید با دقت و بدون عجله انجام شوند تا کوچکترین تغییرات احتمالی شناسایی گردد.
۱. بررسی دیداری (در مقابل آینه)
هدف این مرحله، مشاهده هر گونه تغییر در ظاهر پستانهاست چرا که برخی از علائم سرطان سینه میتوانند ظاهری باشند. برای انجام آن:
- در حالت ایستاده و بدون لباس بالاتنه، رو به روی آینه بایستید و شانهها را صاف نگه دارید.
- دستها را در دو طرف بدن قرار دهید و ظاهر پستانها را مقایسه کنید. به تغییرات زیر دقت کنید:
- تفاوت اندازه یا شکل دو پستان
- تغییر رنگ یا بافت پوست (قرمزی، تورم، پوستهپوسته شدن)
- برجستگی یا فرو رفتگی غیر معمول
- تغییر وضعیت نوک پستان (کشیده شدن به داخل یا بالا/پایین شدن غیرطبیعی)
- دستها را بالای سر ببرید و دوباره پستانها را بررسی کنید؛ این حالت ممکن است تغییرات پنهان را نمایان کند.
- دستان خود را روی کمر فشار دهید تا عضلات قفسه سینه منقبض شوند؛ در این وضعیت هم به ظاهر پوست و فرم پستانها نگاه کنید.
۲. بررسی با لمس
این مرحله از خودآزمایی پستان برای ارزیابی بافت داخلی پستانها انجام میشود و بهتر است در دو حالت صورت گیرد: ایستاده (زیر دوش حمام) و درازکش.
حالت ایستاده یا زیر دوش
- آب و صابون میتواند حرکت دستها روی پوست را روانتر کند.
- با نوک انگشتان کاری نداشته باشید؛ از سطح نرم و پهن انگشتان استفاده کنید.
- با حرکات دایرهای کوچک، کل سطح پستان را بررسی کنید.
- از فشار ملایم برای بافتهای سطحی و از فشار کمی بیشتر برای بافتهای عمقی استفاده کنید. در چه حالتی درد سینه غیر طبیعی میشود؟
- ناحیه زیر بغل را نیز حتما لمس کنید، زیرا غدد لنفاوی در این ناحیه اولین محل درگیری در بسیاری از بیماریهای پستان هستند.
حالت درازکش
- روی یک سطح صاف دراز بکشید و یک بالش یا حوله کوچک زیر شانه همان سمت قرار دهید.
- دست همان سمت را پشت سر بگذارید تا بافت پستان پهن و هموار شود.
- با دست مخالف، پستان را به همان روش مرحله ایستاده بررسی کنید: حرکات دایرهای، خطی یا شعاعی از نوک پستان به اطراف.
- حتما اطراف و پشت نوک پستان را هم لمس کنید تا هرگونه توده خوش خیم پستان یا بدخیم شناسایی شود.
علائم هشدار دهنده که نباید نادیده بگیرید
در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر، لازم است بلافاصله به بهترین جراح سرطان پستان در تهران مراجعه کنید:
- وجود توده یا ضخیم شدگی در پستان یا زیر بغل
- تغییر در اندازه یا شکل پستان
- فرو رفتگی یا کشیده شدن نوک پستان به داخل
- ترشح غیر طبیعی از نوک سینه (بهخصوص خونآلود)
- تغییر رنگ یا زخم شدن پوست پستان
- احساس درد مداوم در یک نقطه خاص
برای اینکه در مراجعه به پزشک از علائمی که دارید مطمئن باشید، هر ماه شرایط سینه خود را یادداشت کنید تا در صورت هر گونه تغییر هر چند نامحسوسی بتوانید آن را با پزشک در میان بگذارید. نکته مهم این است که تمام تغییراتی که به نظر بی اهمیت هستند نیز باید با متخصص در میان گذاشته شوند. پس درنگ نکنید و همین حالا برای درمان یا پیشگیری از عواقب جدیتر اقدام کنید.
دکـتــر مـریـم رضـــایـــی
فلوشیپ فوقتخصصی جراحی انکولوژی پستان
عضو هیئت علمی دانشگاه
بیش از ۱۰ سال تجربه کاری
📍 آدرس مطب
تهران، خیابان ملاصدرا، جنب پلیکلینیک بقیهالله (عج)،
ساختمان صدرا، پلاک ۲۰۰، طبقه دوم
☎️ تلفن تماس
۰۹۹۰۸۲۴۰۰۲۴
🕒 روزهای کاری
شنبه و دوشنبه، ساعت ۱۶ تا ۱۹
اشتباهات رایج در خودآزمایی پستان
با وجود سادگی خودآزمایی سینه، برخی اشتباهات رایج میتوانند باعث کاهش دقت و حتی ایجاد نگرانی بی مورد شوند و فرد تصور کند که به جراحی سرطان پستان نیاز دارد. آگاهی از این خطاها و پرهیز از آنها، دقت معاینه را افزایش میدهد.
- انجام معاینه در روزهای پیش از قاعدگی
در روزهای قبل و حین قاعدگی، به دلیل افزایش هورمونها، بافت پستان متورمتر و حساستر میشود. این حالت میتواند باعث شود سفتیهای طبیعی به اشتباه به عنوان توده تلقی شوند یا برعکس، تغییرات واقعی نادیده گرفته شوند. به همین دلیل، توصیه میشود معاینه حدود ۳ تا ۵ روز پس از پایان قاعدگی انجام گیرد. - استفاده از نوک انگشتان یا فشار بیش از حد
نوک انگشتان به دلیل داشتن سطح کوچک، برای لمس دقیق مناسب نیست و ممکن است باعث احساس تودههای غیر واقعی شود. فشار زیاد نیز میتواند باعث درد و حساسیت غیر ضروری گردد. بهترین روش، استفاده از بخش نرم و پهن انگشتان (بالشتک انگشت) با فشار ملایم و تدریجی است. - بی توجهی به ناحیه زیر بغل
بسیاری از بانوان فقط سطح پستان را بررسی میکنند و ناحیه زیر بغل را فراموش میکنند. این بخش اهمیت زیادی دارد، زیرا غدد لنفاوی زیر بغل از نخستین قسمتهایی هستند که در برخی بیماریهای پستان، به ویژه سرطان، دچار تغییر میشوند. - انجام نامنظم یا فراموش کردن بررسی ماهانه
یکی از مهمترین اصول در خودآزمایی سینه، انجام منظم و ماهانه آن است. معاینههای پراکنده یا فراموش شده باعث میشود تغییرات کوچک از دید پنهان بماند. انتخاب یک روز ثابت در هر ماه به ایجاد عادت و افزایش دقت کمک میکند.
⁉️جراحی ماموپلاستی خاصیت درمانی دارد یا زیبایی⁉️
📱۰۹۹۰۸۲۴۰۰۲۴📱
تفاوت خودآزمایی پستان با سایر روشهای غربالگری
خودآزمایی پستان: روشی ساده، بدون نیاز به تجهیزات و قابل انجام در خانه، مناسب برای آشنایی با وضعیت طبیعی پستان
معاینه بالینی پستان: توسط متخصص جراح سینه انجام میشود و دقت بالاتری دارد.
ماموگرافی: ماموگرافی روش تصویربرداری با اشعه ایکس برای شناسایی ضایعات بسیار کوچک، توصیه شده برای زنان بالای ۴۰ سال یا افراد پرخطر
توصیههای متخصصان جراحی پستان
- تست سرطان سینه در منزل را به صورت منظم و در زمان مشخص انجام دهید.
- نتایج را یادداشت کنید و در صورت مشاهده تغییر، به پزشک اطلاع دهید.
- حتی اگر خودآزمایی طبیعی بود، معاینات دورهای و ماموگرافی را فراموش نکنید.
- آگاهی و آموزش صحیح تکنیکهای معاینه را از پزشک دریافت کنید.
آگاهی از سلامت خود پیش از اینکه درگیر بیماری شوید، یک تصمیم عاقلانه و هوشمندانه است. برای مراجعه به بهترین جراح سینه در تهران همین الان روی دکمه زیر کلیک کنید.
❓سوالات متداول درباره خودآزمایی پستان
خیر. خودآزمایی پستان یک روش مکمل است و نمیتواند جایگزین ماموگرافی یا معاینه پزشک شود. این روش به شما کمک میکند تغییرات را زودتر تشخیص دهید، اما برخی ضایعات کوچک فقط با تصویربرداری قابل شناسایی هستند.
انجمنهای علمی توصیه میکنند زنان از سن ۲۰ سالگی، ماهی یکبار خودآزمایی پستان را انجام دهند و این عادت را تا پایان عمر حفظ کنند.
وجود توده همیشه به معنای سرطان نیست. بسیاری از تودهها خوش خیم هستند، اما هر تغییر یا توده جدید باید توسط متخصص جراحی پستان بررسی شود تا علت آن مشخص گردد.
اگرچه سرطان پستان در مردان نادر است، اما در صورت داشتن سابقه خانوادگی یا عوامل خطر، مردان نیز باید گاهی پستانهای خود را بررسی کنند.
به محض یادآوری، حتی اگر خارج از زمان ایدهآل باشد، معاینه را انجام دهید. با این حال، سعی کنید تاریخ ثابت ماهانه را برای دقت بیشتر رعایت کنید.
تست سرطان سینه را در منزل انجام دهید
خودآزمایی پستان ابزاری ساده و موثر برای افزایش آگاهی زنان نسبت به سلامت خود است. با این حال، نباید تنها به این روش اکتفا کرد؛ بلکه باید آن را در کنار معاینه پزشک و روشهای تصویربرداری مانند ماموگرافی انجام داد. تشخیص زودهنگام، کلید موفقیت در درمان سرطان پستان است. اگر تاکنون این عادت سالم را در زندگی خود ایجاد نکردهاید، از همین ماه شروع کنید و سلامت خود را در اولویت قرار دهید و اولین جلسه چکاپ خود را نیز شروع کنید.