یکی از سوال‌های رایج افرادی که پروتز سینه انجام داده‌اند یا در آستانه این جراحی هستند، این است که پروتز سینه هر چند سال باید تعویض شود و آیا بعد از ۱۰ سال حتماً باید برای جراحی مجدد اقدام کرد. واقعیت این است که پروتز سینه تاریخ انقضای یکسانی برای همه افراد ندارد و عدد ۱۰ سال را نمی‌توان موعد قطعی تعویض دانست. ماندگاری پروتز به نوع ایمپلنت، شرایط بافت سینه، تغییرات بدن و بروز یا عدم بروز عوارض بستگی دارد. به همین دلیل، تصمیم برای تعویض باید بر اساس وضعیت واقعی پروتز و ارزیابی پزشک انجام شود، نه فقط تعداد سال‌هایی که از عمل گذشته است.
آیا پروتز سینه بعد از ۱۰ سال حتما باید تعویض شود؟
خیر. گذشت ۱۰ سال از جراحی به این معنا نیست که همه افراد باید پروتز خود را خارج یا تعویض کنند. پروتزهای سینه وسیله مادام‌العمر محسوب نمی‌شوند، اما زمان ثابتی نیز وجود ندارد که با رسیدن به آن، یک پروتز سالم الزاماً نیاز به تعویض داشته باشد.ممکن است فردی بیش از ۱۰ سال پروتز داشته باشد و در معاینه و بررسی‌های لازم مشکلی دیده نشود. در مقابل، فرد دیگری ممکن است زودتر به دلیل پارگی، سفت شدن کپسول اطراف ایمپلنت، تغییر موقعیت یا تغییر شکل سینه به جراحی مجدد نیاز پیدا کند. بنابراین هنگام بررسی عوارض پروتز سینه فقط سن پروتز مطرح نیست و وضعیت خود ایمپلنت و بافت‌های اطراف آن اهمیت بیشتری دارد.
عمر مفید پروتز سینه چقدر است؟
برای عمر مفید پروتز سینه نمی‌توان یک عدد دقیق و مشترک برای همه افراد تعیین کرد. بسیاری از پروتزهای امروزی می‌توانند سال‌ها بدون مشکل باقی بمانند، اما با افزایش مدت‌زمان حضور ایمپلنت در بدن، احتمال بروز بعضی مشکلات و نیاز به جراحی مجدد نیز بیشتر می‌شود. گاهی بازه ۱۰ تا ۱۵ سال درباره طول عمر پروتز مطرح می‌شود، اما این بازه به معنی تعویض اجباری در سال دهم یا پانزدهم نیست.بهتر است عمر پروتز را به‌جای یک عدد ثابت، دوره‌ای بدانیم که نیاز به پیگیری دارد. اگر ایمپلنت سالم باشد، ظاهر سینه رضایت‌بخش باقی مانده باشد و بررسی‌های پزشکی مشکلی نشان ندهند، ممکن است دلیلی برای تعویض آن وجود نداشته باشد. نوع پروتز نیز اهمیت دارد و به همین دلیل انتخاب بهترین مدل پروتز سینه فقط به ظاهر روزهای اول بعد از جراحی محدود نمی‌شود.
توضیحات دکتر مریم رضایی درباره عمر مفید و زمان تعویض پروتز سینه
ماندگاری پروتز سینه چقدره؟
چه زمانی پروتز سینه نیاز به تعویض دارد؟
تعویض پروتز معمولاً زمانی بررسی می‌شود که مشکلی در خود ایمپلنت، کپسول اطراف آن یا شکل و وضعیت سینه ایجاد شده باشد. البته همیشه عارضه پزشکی دلیل جراحی نیست؛ بعضی افراد پس از چند سال از نتیجه ظاهری خود راضی‌اند اما می‌خواهند اندازه یا فرم پروتز را تغییر دهند.
مهم‌ترین شرایطی که ممکن است تعویض یا خارج کردن پروتز را مطرح کنند عبارت‌اند از:
- پارگی یا تخلیه پروتز
- سفت شدن قابل توجه بافت اطراف ایمپلنت
- جابه‌جایی یا چرخش پروتز
- تغییر واضح فرم یا تقارن سینه‌ها
- درد یا ناراحتی مداوم و جدید
- ایجاد مشکل در کپسول اطراف پروتز
- تمایل به تغییر سایز یا مدل ایمپلنت
- افتادگی یا تغییر شکل قابل توجه سینه در طول زمان
- نیاز به جراحی ترمیمی به تشخیص پزشک
وجود هر کدام از این موارد به‌تنهایی به معنی تعویض فوری پروتز نیست. ابتدا علت و شدت مشکل باید مشخص شود. برای مثال، جابجایی پروتز سینه می‌تواند درجات مختلفی داشته باشد و درمان آن بر اساس محل ایمپلنت، میزان تغییر شکل و شرایط بافت تعیین می‌شود.
دکتر مریم رضایی؛ جراح پستان برای بررسی و تعویض پروتز سینه
دکتر مریم رضایی، فلوشیپ جراحی انکوپلاستیک پستان و عضو هیئت علمی دانشگاه، از پزشکان باتجربه در حوزه جراحی‌های پستان و جراحی‌های ترمیمی و زیبایی سینه است. ایشان دوره پزشکی عمومی و تخصص جراحی عمومی را در دانشگاه تهران و فلوشیپ جراحی پستان را در دانشگاه علوم پزشکی ایران گذرانده است.در افرادی که سال‌ها از پروتز سینه آن‌ها گذشته یا با مشکلاتی مانند تغییر فرم، درد، جابه‌جایی یا سفتی مواجه هستند، ارزیابی تخصصی اهمیت زیادی دارد. تجربه دکتر مریم رضایی در جراحی پستان و انکوپلاستی می‌تواند به انتخاب روش مناسب برای پیگیری، تعویض پروتز یا اصلاح فرم سینه کمک کند.
چه علائمی بعد از پروتز سینه نیاز به بررسی دارند؟
هر تغییری در سینه نشانه خرابی پروتز نیست. افزایش یا کاهش وزن، بارداری، شیردهی و افزایش سن می‌توانند ظاهر بافت پستان را تغییر دهند، حتی زمانی که خود ایمپلنت کاملاً سالم است. با این حال، تغییر ناگهانی در اندازه یا فرم یک سینه، سفتی جدید، درد مداوم، تورم غیرمعمول، احساس توده یا ایجاد عدم تقارن تازه بهتر است بررسی شود.پارگی پروتزهای سالین معمولاً به دلیل کاهش حجم پروتز قابل تشخیص‌تر است، اما پارگی بعضی پروتزهای سیلیکونی ممکن است در ابتدا علامت مشخصی ایجاد نکند. به این وضعیت «پارگی خاموش» گفته می‌شود. به همین دلیل، طبیعی بودن ظاهر یا حس سینه بعد از پروتز همیشه برای اطمینان از سلامت ایمپلنت کافی نیست.
آیا پارگی پروتز همیشه باعث تعویض می‌شود؟
در صورت تأیید پارگی، پزشک بر اساس نوع ایمپلنت، وضعیت کپسول و شرایط بیمار درباره خارج کردن یا جایگزینی پروتز تصمیم می‌گیرد. در پروتزهای سالین، با خروج محلول نمکی معمولاً کاهش حجم سینه آشکارتر است. در پروتزهای سیلیکونی، ژل ممکن است درون کپسول اطراف ایمپلنت باقی بماند و پارگی در ظاهر سینه به‌وضوح دیده نشود.از طرف دیگر، درد یا تغییر فرم سینه الزاماً به معنی پارگی نیست. سفت شدن کپسول، تغییر موقعیت پروتز یا تغییرات طبیعی بافت پستان نیز می‌توانند علائم مشابهی ایجاد کنند. به همین دلیل تشخیص پارگی تنها بر اساس ظاهر یا احساس فرد انجام نمی‌شود.
پروتز سیلیکونی هر چند وقت یک‌بار باید بررسی شود؟
برای افرادی که پروتز سیلیکونی دارند، پیگیری فقط به زمانی که علامتی ظاهر شده محدود نمی‌شود. FDA توصیه می‌کند در فرد بدون علامت، نخستین سونوگرافی یا MRI برای بررسی پارگی پروتز سیلیکونی حدود ۵ تا ۶ سال بعد از جراحی انجام شود و پس از آن بررسی‌ها تقریباً هر ۲ تا ۳ سال ادامه پیدا کند. در صورت وجود علائم یا نتیجه نامشخص سونوگرافی، ممکن است MRI توصیه شود.این بررسی‌های دوره‌ای به معنی تعویض پروتز در این فواصل نیستند و هدف آن‌ها ارزیابی سلامت ایمپلنت است. همچنین داشتن پروتز جایگزین غربالگری معمول سرطان پستان نمی‌شود و افرادی که بر اساس سن یا عوامل خطر به ماموگرافی نیاز دارند، باید هنگام تصویربرداری وجود پروتز را به مرکز مربوطه اطلاع دهند.
چه عواملی روی عمر پروتز سینه تاثیر می‌گذارند؟
مدت ماندگاری پروتز فقط به برند یا سال ساخت آن وابسته نیست. وضعیت پوست و بافت پستان، نحوه قرارگیری ایمپلنت، نوع پروتز و تغییرات بدن طی سال‌های بعد نیز در نتیجه بلندمدت جراحی نقش دارند.
۱. نوع پروتز
پروتزهای سالین و سیلیکونی از نظر محتویات و نحوه بروز پارگی تفاوت دارند. حتی پروتزهای یک گروه نیز از نظر طراحی، سطح، شکل و ویژگی‌های محصول کاملاً یکسان نیستند. بنابراین نمی‌توان تنها با دانستن اینکه پروتز «سیلیکونی» است، زمان دقیق تعویض آن را مشخص کرد.
۲. افزایش سن و تغییرات بدن
پوست و بافت سینه بعد از جراحی نیز مانند سایر قسمت‌های بدن تغییر می‌کنند. بارداری، شیردهی، کاهش یا افزایش قابل توجه وزن و افزایش سن می‌توانند باعث شل شدن پوست یا تغییر فرم پستان شوند. در این حالت ممکن است ایمپلنت سالم باشد، اما برای اصلاح فرم سینه روش‌هایی مانند لیفت و پروتز سینه همزمان بررسی شوند.
۳. سایز پروتز
انتخاب اندازه پروتز باید متناسب با عرض قفسه سینه، میزان بافت طبیعی، کیفیت پوست و انتظار فرد انجام شود. پروتز بسیار بزرگ نسبت به ظرفیت بافت می‌تواند فشار بیشتری به پوست و ساختارهای نگهدارنده وارد کند، هرچند نمی‌توان گفت هر پروتز بزرگ الزاماً زودتر نیاز به تعویض دارد.به همین دلیل، انتخاب بهترین سایز پروتز سینه باید فردی باشد و صرفاً بر اساس عکس یا سایز انتخاب‌شده توسط فرد دیگری انجام نشود.
۴. وضعیت کپسول اطراف ایمپلنت
بعد از قرار دادن پروتز، بدن به‌طور طبیعی یک لایه بافت اسکار در اطراف آن ایجاد می‌کند. در بعضی افراد این کپسول بیش از حد سفت می‌شود و ممکن است باعث سفتی، تغییر فرم یا درد شود. شدت این وضعیت در انتخاب درمان اهمیت دارد و در موارد مشخص ممکن است علاوه بر تعویض پروتز، روی کپسول نیز جراحی انجام شود.
اگر بعد از ۱۰ یا ۱۵ سال هیچ مشکلی نداشته باشیم چه؟
اگر فرد سال‌ها از عملش گذشته، از ظاهر سینه رضایت دارد و علامت غیرعادی هم ندارد، نباید فقط بر اساس عدد ۱۰ یا ۱۵ سال نتیجه گرفت که پروتز حتماً باید خارج شود. از طرف دیگر، نداشتن علامت نیز دلیل مناسبی برای حذف پیگیری‌های پزشکی نیست؛ به‌ویژه در مورد پروتز سیلیکونی که بعضی پارگی‌ها می‌توانند بدون علامت باشند.بهتر است مشخصات ایمپلنت، تاریخ جراحی و کارت پروتز نگهداری شود. رعایت مراقبت‌های بعد از پروتز سینه نیز فقط مربوط به چند هفته اول بعد از عمل نیست و پیگیری بلندمدت وضعیت ایمپلنت بخشی از مراقبت محسوب می‌شود.
تعویض پروتز سینه چگونه انجام می‌شود؟
روش تعویض برای همه افراد یکسان نیست. ابتدا باید علت جراحی مشخص شود؛ برای مثال پارگی، تغییر سایز، جابه‌جایی، مشکل کپسول، افتادگی یا صرفاً تمایل فرد به تغییر نتیجه ظاهری. بر اساس این شرایط ممکن است فقط ایمپلنت قبلی خارج و پروتز جدید جایگزین شود یا همزمان اصلاح پاکت پروتز، جراحی کپسول یا لیفت نیز انجام شود.اگر قرار است اندازه پروتز تغییر کند، انتخاب ایمپلنت جدید باید بر اساس شرایط فعلی بدن انجام شود. پوست و بافت سینه ممکن است طی سال‌های گذشته تغییر کرده باشند؛ بنابراین سایزی که برای عمل اول مناسب بوده، الزاماً بهترین انتخاب برای جراحی بعدی نیست.
آیا می‌توان پروتز را خارج کرد و پروتز جدید نگذاشت؟
بله. در صورت نیاز به جراحی مجدد، تعویض تنها گزینه نیست. بعضی افراد تصمیم می‌گیرند ایمپلنت قبلی خارج شود و پروتز دیگری جایگزین نکنند. نتیجه ظاهری پس از خروج به سایز پروتز قبلی، کیفیت پوست، میزان بافت طبیعی سینه، مدت حضور پروتز و مقدار افتادگی بستگی دارد.در برخی افراد بعد از خارج کردن ایمپلنت ممکن است برای جمع کردن پوست اضافه یا اصلاح افتادگی، لیفت سینه پیشنهاد شود. به همین دلیل بهتر است پیش از خروج دائمی پروتز درباره فرم احتمالی سینه و گزینه‌های موجود با جراح صحبت شود.
چه زمانی برای بررسی پروتز به پزشک مراجعه کنیم؟
مراجعه به پزشک نباید تا ایجاد مشکل شدید به تعویق بیفتد. تغییر جدید در شکل یا اندازه سینه، سفتی قابل توجه، تورم، درد مداوم، عدم تقارن تازه یا تغییر محسوس محل پروتز دلایلی هستند که می‌توانند نیاز به ارزیابی داشته باشند.در افرادی که سال‌ها از جراحی آن‌ها گذشته است نیز بررسی وضعیت فعلی پروتز اهمیت دارد. بهتر است در زمان مراجعه، کارت ایمپلنت یا گزارش عمل قبلی همراه فرد باشد. انتخاب بهترین جراح پروتز سینه نیز در جراحی‌های ترمیمی اهمیت دارد، زیرا پزشک باید علاوه بر وضعیت خود ایمپلنت، کپسول، پوست و بافت سینه را نیز ارزیابی کند.
جمع‌بندی
در پاسخ به این سوال که پروتز سینه هر چند سال باید تعویض شود، نمی‌توان یک عدد ثابت برای همه تعیین کرد. ۱۰ سال تاریخ انقضای اجباری پروتز نیست و بعضی ایمپلنت‌ها می‌توانند مدت بیشتری بدون مشکل باقی بمانند. در مقابل، پارگی، سفت شدن کپسول، درد، جابه‌جایی یا تغییر فرم ممکن است نیاز به بررسی و گاهی جراحی زودتر ایجاد کند. آنچه اهمیت بیشتری دارد، پیگیری منظم وضعیت پروتز و تصمیم‌گیری بر اساس معاینه و بررسی‌های لازم است.
سوالات متداول
لزومی ندارد. میزان درد و دوره نقاهت به نوع جراحی بستگی دارد. اگر همراه تعویض پروتز، اصلاح کپسول یا لیفت نیز انجام شود، شرایط بهبودی می‌تواند با یک تعویض ساده متفاوت باشد.
این موضوع به علت جراحی و شرایط بیمه‌نامه بستگی دارد. تعویض صرفاً زیبایی معمولاً شرایط متفاوتی با جراحی لازم به دلیل یک عارضه یا بازسازی پستان دارد.
بله، اما میزان کشیدگی پوست و بافت باقی‌مانده باید بررسی شود. اگر کاهش سایز زیاد باشد، گاهی برای اصلاح پوست اضافه یا افتادگی، لیفت سینه نیز مطرح می‌شود.
قدیمی بودن پروتز به‌تنهایی به معنی افزایش خطر سرطان معمول پستان نیست. با این حال، برخی عوارض نادر مرتبط با ایمپلنت وجود دارند که با سرطان پستان یکسان نیستند و تورم یا توده غیرمعمول باید بررسی شود.
صرف افزایش سن دلیل قطعی برای خارج کردن پروتز نیست. سلامت عمومی فرد، وضعیت ایمپلنت، شرایط بافت سینه و وجود یا نبود عارضه در این تصمیم اهمیت بیشتری دارند.